Skip to main content
Climate Action

Leideanna duit sa bhaile

Ach céimeanna beaga a ghlacadh sa bhaile, is féidir leat fuinneamh agus airgead a spáráil, agus cabhrú chun an comhshaol a chosaint trí do chuid astaíochtaí a laghdú.

Is ó thithe a thagann thart ar an gceathrú cuid de na hastaíochtaí díreacha CO2 uile a ghintear san Aontas sa lá atá inniu ann. Agus an raibh a fhios agat gur i dtreo an téimh agus an fhuaraithe a théann trí cheathrú den fhuinneamh a úsáideann tithe ar fud an Aontais?

Téamh & fuarú

tips_01_en
  • Ná déan d’uisce a róthéamh. Socraigh do choire ag uasteocht 60°C ionas go n-oibreoidh sé go héifeachtúil agus go sláinteach.
  • Úsáid do theirmeastat go cúramach. An raibh a fhios agat nach mbeidh sé níos tapúla do theach a théamh má chasann tú do theirmeastat suas? Ní bhíonn tionchar aige sin ach ar uasteocht do thí.
  • Tarraing na cuirtíní nó na comhlaí ar laethanta te chun an méid solais ón ngrian atá ag teacht isteach i do theach a laghdú.
  • Úsáid gaothrán le bheith fionnuar. Ídíonn gaothráin i bhfad níos lú fuinnimh ná aerchóiritheoirí.

Insliú

tips_02_en.gif
  • Cuir fuinneoga déghloinithe isteach in áit fuinneoga singile. Cailleann fuinneoga déghloinithe 50-70% níos lú teasa.
  • Ní féidir leat fuinneoga déghloinithe a chur isteach? Laghdaigh sruth an aeir fhuar i do theach le cuirtíní troma nó le painéil inslithe inaistrithe ar na fuinneoga.
  • Is féidir go leor teasa a chailleadh má tá séideán sa teach. Is féidir leat fuinneamh a spáráil trí bhearnaí timpeall ar fhuinneoga a líonadh, nó trí shéideáin faoi dhoirse a chosc le hinsliú. Déanann sé difríocht poill eochrach agus boscaí litreach a chlúdach fiú!
  • Cuir insliú ar umair uisce te, píobáin téimh lárnaigh agus i gcuasbhallaí. Mura bhfuil tú in ann insliú a chur i gcuasbhallaí, cuir scragall alúmanaim ar an mballa taobh thiar de na radaitheoirí.

Sa chistin

tips_03_en.gif
  • Ceannaigh fearais tí atá tíosach ar fhuinneamh. San Aontas, bíonn lipéad fuinnimh AE ar go leor gnáthfhearais tí amhail cuisneoirí, miasniteoirí agus oighinn chun cabhrú leat ceann atá tíosach ar fhuinneamh a roghnú. Téann an rátáil ó A+++ (an ceann is mó éifeacht) go G (an ceann is lú éifeacht). Ní úsáideann miasniteoir A+++ ach leath an mhéid fuinnimh a úsáideann ceann a bhfuil rátáil D aige, cuir i gcás.
  • Déan cinnte go bhfuil séala ceart ar d’oigheann. Más gá duit oigheann nua a fháil, ceannaigh ceann a bhfuil rátáil A+++ aige - d’fhéadfá thart ar €200 a spáráil thar a shaolré i gcomparáid le ceann a bhfuil rátáil D aige.
  • Ná nigh na gréithe de láimh má tá miasniteoir agat. Úsáideann miasniteoirí nua-aimseartha níos lú uisce agus fuinnimh – agus tá éiceamhód ag an gcuid is mó acu – ach ná húsáid iad ach amháin nuair atá siad lán!
  • Ná fiuch ach an méid uisce atá ag teastáil. Ní gá uisce te a athfhiuchadh mura bhfuil sé fágtha sa chiteal ach ar feadh cúpla nóiméad.

Bí cliste ag níochán

    tips_04_en.gif
    • Líon do mheaisín níocháin. Ná déan níochán mura bhfuil ach beagán éadaí le ní agat. Fan go dtí go mbeidh ualach iomlán ann – ach ná gabh thar an uasmheáchan atá ceadaithe.
    • Roghnaigh an teocht oiriúnach is ísle. Tá glantaigh na linne seo chomh héifeachtach anois gur féidir leo an chuid is mó d’éadaí a ghlanadh ag teocht íseal.
    • Ná húsáid an timthriall réamhníocháin mura bhfuil do chuid éadaí an-salach.
    • Déan iarracht gan triomadóir rothlaim a úsáid. Is féidir le haon timthriall triomaithe amháin a dhá oiread níos mó fuinnimh a úsáid ná an meántimthriall ar mheaisín níocháin.

    Spáráil leictreachas

    tips_05_en.gif
    • Cuir bolgáin solais atá níos éifeachtúla ó thaobh fuinnimh de in ionad na mbolgán gealbhruthach nó halaigine. Le bolgán solais LED amháin d’fhéadfá níos mó ná €100 a shábháil i gcostais leictreachais thar a shaolré de thart ar 20 bliain.
    • Múch do ghléasanna. Is féidir le gléasanna a cheanglaítear leis an idirlíon amhail teilifíseáin chliste, printéirí agus consóil cluichí ó 2016 nó níos túisce suas le 80 vata leictreachais a úsáid agus an mód fuireachais ar siúl. D’fhéadfá clár plocóidí ilsoicéad amháin a úsáid chun iad go léir a mhúchadh go héasca.
    • Cuir ceist ar do sholáthraí fuinnimh faoi mhéadar cliste a shuiteáil. D’fhéadfá 3% a spáráil ar d’úsáid fuinnimh le córais méadraithe cliste don ghás agus don leictreachas.
    • Roghnaigh leictreachas glas. Tairgeann an chuid is mó de sholáthraithe fuinnimh taraifí leictreachais ‘glasa’, a chabhraíonn le borradh a chur faoi fhoinsí fuinnimh in-athnuaite amhail fuinneamh ón ngaoth agus ón ngrian. Má tá a dhíon féin ar do theach, smaoinigh ar ghrianphainéil a chur air chun cuid dá leictreachas féin a ghiniúint.